Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) vừa đưa ra cảnh báo khẩn cấp về các thủ đoạn lừa đảo mới sử dụng công nghệ Deepfake và trí tuệ nhân tạo (AI) để vượt qua các rào cản xác thực sinh trắc học trong giao dịch ngân hàng. Tội phạm đang lợi dụng AI để giả mạo hình ảnh, giọng nói, thậm chí can thiệp phần cứng thiết bị di động, đòi hỏi người dùng phải nâng cao cảnh giác ngay lập tức để bảo vệ tài sản của mình.
Các điểm chính cần lưu ý
- Tội phạm sử dụng Deepfake và AI để giả mạo khuôn mặt, giọng nói, vượt qua xác thực sinh trắc học ngân hàng.
- NHNN đã ban hành Thông tư 77/2025/TT-NHNN và các quy định mới yêu cầu giải pháp phát hiện vật thể sống (PAD) đạt chuẩn ISO 30107 Level 2.
- Hệ thống SIMO đã cảnh báo hơn 5,6 triệu lượt khách hàng và ngăn chặn hơn 1,9 triệu giao dịch lừa đảo.
- Người dùng cần xác minh thông tin qua kênh độc lập, không cung cấp mã OTP và cảnh giác với các đường link, mã QR lạ.
- 15 phút đầu tiên khi nghi ngờ bị lừa đảo là rất quan trọng để liên hệ ngân hàng khóa tài khoản.
Thủ đoạn lừa đảo Deepfake và AI tinh vi mới
Tội phạm hiện nay đang khai thác triệt để công nghệ Deepfake và AI để tạo ra các bản sao hình ảnh, giọng nói giả mạo một cách cực kỳ tinh vi. Mục tiêu của chúng là đánh lừa các hệ thống xác thực sinh trắc học của ngân hàng, vốn được thiết kế để bảo vệ tài khoản người dùng. Các đối tượng này không chỉ dừng lại ở việc giả mạo thông tin cá nhân mà còn có thể can thiệp vào phần cứng và phần mềm của thiết bị di động, tạo ra một môi trường giả mạo hoàn hảo để thực hiện các giao dịch trái phép.
Mặc dù việc đối chiếu thông tin sinh trắc học với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã giúp hạn chế đáng kể các tài khoản lừa đảo, tội phạm vẫn tìm cách qua mặt một số bước kiểm tra của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Sự gia tăng mạnh mẽ của giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt trong 8 tháng đầu năm 2026 (tăng 34,56% về số lượng và 13,26% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025) cho thấy sự dịch chuyển mạnh mẽ sang ngân hàng số, đồng thời đặt ra thách thức lớn về bảo mật.
Phản ứng của Ngân hàng Nhà nước và các quy định mới
Trước tình hình này, Ngân hàng Nhà nước đã khẩn trương chỉ đạo các tổ chức tín dụng rà soát, khắc phục lỗ hổng và thay thế công nghệ cũ bằng công nghệ mới ngay khi nhận diện được điểm yếu trong hệ thống xác thực. Đặc biệt, NHNN đã ban hành Thông tư 77/2025/TT-NHNN (có hiệu lực từ 01/3/2026) sửa đổi Thông tư 50/2024/TT-NHNN, tăng cường các quy định kỹ thuật nghiêm ngặt để chống Deepfake và tài khoản doanh nghiệp "ma".
Các quy định mới yêu cầu giải pháp phát hiện vật thể sống (PAD) phải đạt chuẩn quốc tế ISO 30107 Level 2 để chống giả mạo sinh trắc học. Đây là một tiêu chuẩn cao, đòi hỏi công nghệ phải có khả năng phân biệt giữa người thật và các hình thức giả mạo tinh vi như mặt nạ 3D, video Deepfake.
Đến ngày 2/10/2026, hơn 178 triệu hồ sơ khách hàng đã được đối chiếu sinh trắc học qua căn cước công dân gắn chip hoặc VNeID, đạt 100% tổng lượng tài khoản phát sinh giao dịch trên kênh số, cho thấy nỗ lực lớn trong việc tăng cường bảo mật.
Hệ thống SIMO và vai trò trong phòng chống lừa đảo
Để hỗ trợ các ngân hàng trong việc quản lý rủi ro, Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO) đã được triển khai cho 21 tổ chức tín dụng. Hệ thống này đã chứng minh hiệu quả khi giúp cảnh báo hơn 5,6 triệu lượt khách hàng và ngăn chặn hơn 1,9 triệu giao dịch có dấu hiệu lừa đảo, với tổng giá trị hơn 6.300 tỷ đồng. SIMO đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm và ngăn chặn các hành vi gian lận, bảo vệ tài sản của người dân.
Khung pháp lý hỗ trợ
Bên cạnh các quy định từ NHNN, khung pháp lý chung cũng được củng cố. Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 (có hiệu lực từ 01/3/2026) và Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 nghiêm cấm việc lợi dụng AI để giả mạo video, hình ảnh, giọng nói nhằm lừa đảo. Nghị định số 330/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ 19/8/2026) cũng quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, bao gồm các hành vi gian lận bằng AI, Deepfake.
Những văn bản pháp luật này tạo cơ sở vững chắc để xử lý các hành vi lừa đảo công nghệ cao.
Người dùng cần làm gì để tự bảo vệ mình?
Trong bối cảnh các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, việc tự bảo vệ mình là vô cùng quan trọng. Người dùng không nên tin tưởng tuyệt đối vào hình ảnh, video hoặc giọng nói xuất hiện trên màn hình, đặc biệt là khi có yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp hoặc cung cấp thông tin cá nhân, mã xác thực. Luôn kiểm chứng lại thông tin qua một kênh liên lạc độc lập (ví dụ: gọi lại theo số điện thoại đã lưu từ trước) trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào.
Tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu, mã PIN hoặc thông tin xác thực cho bất kỳ ai tự xưng là nhân viên ngân hàng. Các ngân hàng sẽ không bao giờ yêu cầu những thông tin này qua điện thoại, tin nhắn hay email. Cần cảnh giác với các đường link lạ, mã QR không rõ nguồn gốc hoặc lời mời cài đặt ứng dụng từ người không quen biết. Đây thường là những chiêu trò để cài mã độc hoặc chiếm đoạt thông tin cá nhân.
Nếu ứng dụng ngân hàng cảnh báo về tài khoản nhận tiền có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo, hãy dừng giao dịch ngay lập tức để kiểm tra lại. Sự cảnh giác và hành động kịp thời có thể giúp bạn tránh được những tổn thất lớn. Khi nghi ngờ bị lừa đảo, 15 phút đầu tiên là rất quan trọng. Người dùng cần giữ bình tĩnh, không thực hiện thêm thao tác và liên hệ ngay với ngân hàng để khóa tài khoản, đồng thời lưu giữ các bằng chứng liên quan để phục vụ công tác điều tra.
Ý nghĩa đối với người dùng dịch vụ tài chính
Các cảnh báo và quy định mới từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy một nỗ lực lớn trong việc bảo vệ người dùng trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp. Đối với người dùng các nền tảng cá cược trực tuyến và giao dịch tài chính, việc hiểu rõ những rủi ro từ Deepfake và AI là cực kỳ cần thiết. Nâng cao nhận thức về các thủ đoạn lừa đảo, tuân thủ các khuyến nghị bảo mật và chủ động xác minh thông tin là những bước quan trọng để đảm bảo an toàn cho tài khoản và tài sản của bạn trong môi trường số.
Tài liệu tham khảo
Mở Ví Bàn Đối Soát Ví IWIN — Nhận 6.888.000đ
Thưởng nạp đầu 100% + 150 vòng quay · Nạp MoMo dưới 60 giây · WR 12×.
✦ Đăng ký Bàn Đối Soát Ví IWIN ngay